فرازهاى تاريخى چنين واكنش‌هايى مىتواند ما را به تلاش‌هاى جنگ‌جويانهء اكثريّت سران قريش - كه تعيين‌كنندهء خطّ مشى نهايى مهاجمان مكّى بوده است رهنمون سازد . سند شمارهء 9 : واقدى مىنويسد : « قال حكيم بن حِزام : و كنّا في خباء لنا على جَزور نشوي من لحمها . . . و لقينى عُتبة بن رَبيعة ، فقال : يا أبا خالد ! ما أعلم أحداً يسير أعجب من مسيرنا ، إنّ عيرنا قد نجت و إنّا جئنا إلى قومٍ في بلادهم بَغياً عليهم لأمْرٍ حُمّ ؛ و لا رأي لمن لا يطاع ، هذا شؤم ابن الحَنْظَلِيَّة » . « 1 » « حكيم بن حزام گويد : در خيمهء خود بوديم و مىخواستيم از گوشت شتر ، كباب تهيّه كنيم كه ناگاه خبر را شنيديم و اشتهاى ما كور شد . بعضى به ديدار بعضى ديگر مىرفتند . عتبة بن ربيعه مرا ديد و گفت : اى ابوخالد ! هيچ نمىدانم كسى راهى عجيب‌تر از راه ما پيموده باشد . كاروان ما نجات يافت و ما به قصد ستم بر گروهى به سرزمين‌هاى ايشان آمده‌ايم و اين كارى است دشوار و كسى كه اطاعت نشود نظرى ندارد . اين شومى و نافرخندگى ابوجهل است . » تأكيد بر اين‌كه : « ما به قصد ستم به سرزمين‌هاى ايشان » يعنى مسلمانان آمده‌ايم ، به خوبى مىتواند به عنوان يك سند مهمّ تاريخى در تلاش جنگ‌جويانهء قريش ، مورد تأمّل و استناد تاريخى قرار گيرد . به اين اسناد بنگريد : سند شمارهء 10 : واقدى مىگويد : « قال أبو جهل : ما هذا عن أمر عُتبة قد كره قتال محمّد و أصحابه . إنّ هذا

--> ( 1 ) . واقدى ، « مغازى » ج 1 ، ص 52 ، ترجمهء پارسى ، ج 1 ، ص 39